Kopaonik - Termalni izvori

U regionu planine ima dosta termalnih izvora.
Vrlo su poznate Vrnjačka Banja, Mataruška Banja i Sirijanska Banja. U samom podnožju nalazi se Jošanička Banja (termalni izvor, 78°C), Lukovska Banja (36-56°C) i Kuršumlijska Banja (38-57°C). Pored termalnih izvora na Kopaoniku postoje i mineralni izvori kao i izvor niskoradioaktivne vode Krcmar na visini od 1700 m i Marine vode na visini od 1950 m.

Vrnjačka Banja

Kada bog jednom mestu podari ovoliko lepote, onda je ono predodredeno za ocuvanje covekovog zdravlja. Zahvaljujuci izvorima toplih i hladnih mineralnih voda u savremenoj medicinskoj službi, Vrnjacka Banja uspešno leci: oboljenja organa za varenje (cir želuca i dvanaestopalacnog creva, bolesti žucne kese i žucnih puteva…), šecernu bolest, oboljenja bubrega i mokracnih puteva, kardio-vaskularnih bolesti…

Vrnjacka Banja se nalazi u centralnom delu Srbije, 200 km južno od Beograda. Smeštena je na obroncima planine Goc i u dolinama Vrnjacke i Lipovacke reke. Zavisno od položaja pojedinih delova naselja nadmorska visina Vrnjacke Banje se krece od 220-300 metara. U Vrnjacku Banju se može doci magistralnim putem Beograd-Kraljevo i auto-putem Beograd-Niš-Skoplje, preko Pojata.

Vrnjacku Banju karakteriše umereno-kontinentalna klima, leta su umereno topla (prosecna temperatura je 20°C), a zime umereno hladne (prosecna temeratura +0,8°C) . Zaklonjena je planinom Goc (sa juga, istoka i zapada) i vencima Gledickih planina (sa severa), tako da je veliki broj dana u godini, oko 170, bez vetra.

Na osnovu pronadenog arheološkog materijala može se sa sigurnošcu tvrditi da su vrnjacke mineralne vode korišcene još u antickom periodu. Na vrnjackom toplom mineralnom izvoru, u periodu od 2. do 4. veka, Rimljani su izgradili lecilište Aquae Orcinae, gde su na oporavak i odmor dolazili vojnici iz provincije Moesia Superior i iz vojnih logora na dunavskom limesu. Sadašnje ime Vrnjacka Banja je dobila po imenu sela Vrnjci, u cijem su ataru mineralni izvori otkriveni.

Odlaskom Turaka i postepenim politickim i ekonomskim snaženjem Srbije u 19. veku stvaraju se uslovi i pojacava interes za korišcenje vrnjackih mineralnih voda. Ponovni pronalazak i korišcenje ovih voda predanje pripisuje slucaju sa bolesnim konjem vrnjackog sveštenika Jeftimija Hadži-Popovica. Prvi pisani podaci o Vrnjackoj Banji nalaze se u izveštaju barona Žigmunda Herdera, koji je po nalogu kneza Miloša Obrenovica ispitivao prirodna bogatstva tadašnje Srbije. On je dao visoku ocenu kvaliteta vrnjackih mineralnih voda i uporedio ih sa cuvenim vodama Karlovih Vari u Ceškoj.

Prvog jula 1868. godine obrazovano je "Osnovatelno fundatorsko društvo lekovite kisele vruce vode u Vrnjcima", a 1869. godina se smatra prvom zvanicnom banjskom sezonom sa kaptiranim izvorima tople vode, kupatilom, banjskim lekarima i velikim brojem posetilaca. Pocetkom 20. veka podignuto je više modernih hotela i vila.

Eksploatacija mineralnih izvora Vrnjacke Banje pocela je 1970. godine. Popularna voda "Vrnjci" u staklenim bocama pocela je veoma brzo da osvaja tržište i da pronosi slavu mesta iz kog potice.

Vrnjacka Banja raspolaže sa sedam mineralnih izvora, od kojih se cetiri koriste za balneološku terapiju. "Topla voda", jedinstvena po tome što ima temperaturu ljudskog tela (36,5°C), ubraja se u red ugljeno-kiselih homeotermi i koristi se za pice i kupanje. Hladne mineralne vode "Snežnik" (17°C), "Jezero" (27°C) i "Slatina"(14°C) pripadaju grupi alkalnih zemno-alkalnih akrotopega.

Lecenje se sprovodi u Specijalnoj bolnici za lecenje i rehabilitaciju bolesti organa za varenje i šecerne bolesti "Vrnjacka Banja", koja je opremljena najsavremenijom medicinskom opremom za dijagnostiku, prevenciju i lecenje pod nadzorom lekara specijalista. Ishrana pacijenata je u skladu sa nacelima savremene dijetetike, a uz postojanje osnovnih tipova dijeta, obavlja se i individualno variranje dijetetskog režima.

U Vrnjackoj Banji se lece:

šecerna bolest
stanje posle preležane žutice
bolesti žucne kese i žucnih puteva
oboljenja pankreasa
cir želuca i dvanaestopalacnog creva
neinfektivna oboljenja tankog i debelog creva
oboljenja organa za varenje
stanje posle hirurškog odstranjivanja žucne kese
stanja posle resekcije jednjaka, želuca i creva
hronicna ginekološka oboljenja i sterilitet
infekcije bubrežne karlice, mokracne bešike i mokracnih puteva
kamencici u mokracnim putevima

Posebni programi u lecenju su:

"Linea"- lecenje gojaznosti savremenim medicinskim principima, pod kontrolom endokrinologa
"Brza dijagnostika"- provera zdravstvenog stanja za pet dana, timskim ispitivanjem strucnjaka subspecijalista i specijalista, uz korišcenje najsavremenije dijagnostike
"Škola za dijabetes"- u toku lecenja, oboleli od šecerne bolesti i clanovi porodice upoznaju se sa prirodom bolesti, nacinom adekvatnog lecenja, ishranom, samokontrolom bolesti i uslovima za odlaganje nastanka komplikacije bolesti.

Osim terapija i klasicnih pansionskih usluga gostima su na raspolaganju saune, kuglane, otvoreni i zatvoreni bazeni, fitnes centri. U banji ima nekoliko kongresnih dvorana od koji najveca, u hotelu "Zvezda", ima kapacitet 1.200 sedišta.

U Vrnjackoj Banji postoje velike mogucnosti za sportski turizam. Sportsko-rekreativni centar "Raj" raspolaže sa tri travnata fudbalska terena i atletskom stazom, a tu su i tereni za male sportove i bazeni. Ski staza na Gocu zimi privlaci veliki broj ljubitelja zimskih sportova.

Za sve one koji više vole reku i sportski ribolov, 10 km od Vrnjacke Banje, na Zapadnoj Moravi nalaze se Podunavacke bare, gde se održavaju i sportska takmicenja. Takode, na Gocu postoje idealni uslovi za lov u uredenom lovištu.

Tokom cele godine u Vrnjackoj Banji se održavaju brojne priredbe i manifestacije, kao što su "Vrnjacke kulturne svecanosti", "Festival filmskog scenarija", "Elegantove svecanosti", "Festival knjige", "Berza banja" i druge. Program Zamka kulture, koji je jedinstvena instucija kao galerija, muzej, muzicka dvorana i akademija umetnosti, obuhvata veliki broj izložbi, muzickih i dramskih programa.

Gosti Vrnjacke Banje mogu organizovano da posete obližnje manastire Studenicu, Žicu, Gradac, Sopocane, Đurdeve Stupove, kao i ostatke tvrdava Ras, Maglic, Brvenik i Koznik.

>> VRH STRANE

Jošanička Banja

Jošanicka Banja se nalazi na obroncima Kopaonika, u dolini reke Jošanice i njene pritoke Samokovke. Leži na nadmorskoj visini od 550 m i ima karakteristike klimatskog lecilišta. Jošanicka Banja je udaljena od Beograda 245 km i od Kraljeva 74 km. Do banje se stiže auto-putem Beograd-Niš sa odvajanjem prema Kraljevu i magistralnim putem Beograd-Kraljevo.

Banja ima pet izvora mineralnih voda, koji se ubrajaju medu najtoplije u našoj zemlji. Glavni izvor daje 7 litara vode u sekundi i temperature je 77°C. Ostali izvori su razlicitog kapaciteta i temperature (od 36-75°C). Vode Jošanicke Banje pripadaju grupi hipertermi, sadrže natrijum, kalijum, kalcijum, hidrokarbonate, sulfate i fluor. Koriste se u lekovite svrhe pijenjem i u kombinaciji sa hidro-kineziterapijom i medikamentima. Lecenje se sprovodi u zdravstvenoj stanici, koja raspolaže savremenom opremom, banjskim kupatilom sa deset kada i manjim bazenom.

U Jošanickoj Banji se lece:

degenerativna i zapaljenska reumatska oboljenja
stanja nakon povreda i korektivnih operativnih zahvata
oboljenja mišica
lumbago i išijas
ginekološke bolesti
gastritis
ekcem i psorijaza

U okolini banje postoji veliki broj pešackih staza i staza za planinarenje. U neposrednoj blizini je turisticki centar i Nacionalni park Kopaonik.

Za goste banje postoji mogucnost organizovanja izleta do manastira Studenica, Pavlica, Stari Ras, Sopocani i Đurdevi Stupovi.

Lukovska Banja

Lukovska Banja se nalazi na jugu Srbije, u podnožju Kopaonika, na nadmorskoj visini od 681 m. Do Lukovske Banje se stiže magistralnim putem preko Kuršumlije. Udaljenja je 35 km od Kuršumlije, 336 km od Beograda (preko Niša) i 55 km od centra Kopaonika.

Po broju termomineralnih voda (temperature 56-69°C) i njihovoj izdašnosti (100 litara u sekundi) Lukovska Banja se ubraja u najbogatije banje u Srbiji. Banjski tretman se obavlja u medicinskom delu hotela "Kopaonik" i sastoji se od hidroterapije, elektroterapije, rucne masaže i terapije peloidom.

U Lukovskoj Banji se lece:

hronicna upala - reuma (reumaticni artritis bez klinickih znakova akutne upale)
degenerativna oboljenja kicme (artroza, spondiloza i deformativne spondiatroze, lumboišijalgija, periotritisi)
stanja nakon povreda

Subalpska klima pruža mogucnosti za bavljenje zimskim sportovima, a nedaleko od hotela je ski staza za rekreativce, sa ski liftom dužine 300 m.

U Lukovskoj Banji se nalazi crkva Svetih Apostola Petra i Pavla, a u Štavi je crkva Sv. Mine iz 17. veka. Posebnu atrakciju predstavlja obilazak fabrike za izradu rucnocvorovanih i rucnotaftovanih tepiha i predmeta narodne radinosti od domace vune sa motivima kopaonickog kraja.

Gosti mogu da posete Kuršumliju i manastire Sv. Nikole i Sv. Bogorodice, kao i jedinstven prirodni fenomen - Đavolju Varoš.

>> VRH STRANE

Mataruška Banja

Mataruška Banja se nalazi u centralnom delu Srbije, 180 km južno od Beograda i 8 km od Kraljeva i veoma dobro je povezana sa svim delovima zemlje.

Smeštena je na desnoj obali reke Ibar, na 215 m nadmorske visine u parku površine 15 ha. Ima umereno - kontinentalnu klimu i pruža izvanredne mogucnosti za zdravstveni i sportsko -rekreacioni turizam.

Do banje se može doci magistralnim putem Beograd - Kraljevo, autoputem E-75 Beograd-Niš, a zatim preko Kragujevca i železnicom (Beograd - Kraljevo - Skoplje).

Mataruška Banja ima umereno-kontinentalnu klimu. Izvori mineralne vode, temperature 42-51°C, sadrže dosta sumpora (25mg/l). Lecenje se obavlja u Prirodnom lecilištu "Mataruška i Bogutovacka Banja" i Zavodu za specijalizovanu rehabilitaciju "Agens".

U Mataruškoj Banji se lece:
reumatska oboljenja (zapaljenski reumatizam, sistemske bolesti vezivnog tkiva, degenerativna oboljenja kicmenog stuba i vezivnog tkiva, vanzglobni reumatizam)
ginekološka oboljenja (primarni i sekundarni sterilitet)
posttraumatska stanja i sve njihove posledice (povrede i prelomi kostiju i zglobova, hipertrofija mišica)
neurološka oboljenja, odnosno oštecenja centralnog i perifernog nervnog sistema (pareze i plegije ekstremiteta, multiple skleroza, lezije, interverebralnih diskusa i stanja posle operativnih zahvata)
oboljenja perifernih krvnih sudova (Birgerova bolest, ateromatoze, artirioskleroze, varikoziteti)

Mataruška Banja pruža uslove za pripreme sportista (pošto raspolaže sa fudbalskim terenom, terenima za male sportove i bazenom), za rekreaciju radnika, kongresni turizam i dacke ekskurzije.

Planine Stolovi, Cemerno i Troglav su pogodne za šetnje, lov i planinarenje, a reka Ibar za ribolov, plivanje i veslanje.

U okolini Mataruške Banje se nalazi više znacajnih kulturno-istorijskih spomenika: manastiri Žica i Studenica i srednjevekovni grad Maglic.

Po cemu je još Banja poznata?
- Aktivan odmor - šetnja prostranim parkom sa puno zelenila i cveca, plivanje, veslanje, lov, ribolov, planinarenje, korišcenje najraznovrsnijih turisticko­ugostiteijskih usluga;
- Rekreacija radnika - koricenje sadržaja zdravstvenog, zabavno-sportskog i turisticko- ugostiteljskog karaktera;
- Pripreme sportista - veliki i rnali fudbal, rukomet, odbojka, košarka, tenis, plivanje, šah;
- Kongresni turizam - seminari, simpozijumi, kongresi, savetovanja, manifestacije takmicarskog karaktera;
- Đacke eskurzije i maturske veceri sa izletima do srednjevekovnih manastira (Žica, Studenica, Ljubostinja), tvrdave Maglic, planina (Goc i Kopaonik) i obližnjih banja (Bogutovacka, Vrnjacka);

>> VRH STRANE

Sijarinska Banja

Sijarinska Banja se nalazi na jugu Srbije, na obalama reke Jablanice i u podnožju planine Goljak, na nadmorskoj visini od 520 m. Udaljena je 50 km od Leskovca i 330 km od Beograda.
Do banje se stiže auto-putem Beograd- Niš -Leskovac, a zatim regionalnim putem Leskovac-Priština.

Sijarinska Banja je okružena brdima sa gustom hrastovom i borovom šumom, koja pokriva 50 km2, pa je zašticena od vetrova i pojave magle.

Izvori mineralne vode, kojih ima 18, rasporedeni su na dužini od 800 m i svi su razlicitog fizicko-hemijskog sastava i temperature (od 32-72°C). Posebnu atrakciju, jedinstvenu u Evropi, predstavljaju gejzir tople vode, ciji vodeni stub dostiže visinu od 8 m i povremeni gejzir koji eruptira na svakih 10 minuta. Pored mineralne vode, lekoviti factor u banji je i radioaktivno-sumporovito blato.

Lecenje se obavlja u Zavodu za specijalizovanu rehablitaciju "Sijarinska Banja"-hotel "Gejzer". Medicinski blok obuhvata najsavremeniju opremu za hidroterapiju, terapiju blatom, elektroterapiju, kineziterapiju, inhalacije i tople kure lekovitom vodom.

U Sijarinskoj Banji se lece:
- oboljenja koštano-mišicnog sistema (razne vrste reumatizma, artroze, spondiloze, stanja posle povreda)
- išijas i lumbago
- stomacna oboljenja i bolesti creva (hronicni gastriti i duodeniti, cirevi želuca i creva)
- bolesti bubrega i mokracnih puteva (pesak u mokracnim kanalima, stanja posle razbijanja ili hirurškog odstranjivanja kamena, upale mokracnih puteva)
- bolesti jetre, žucnih puteva i pankreasa, rekovalenscencija posle preležane žutice
- ginekološka oboljenja (zapaljenski procesi i neki oblici steriliteta)
- plucne bolesti (bronhijalna astma, bronhiti, sinziti, laringiti)
- neuroze i psihicka iscrpljenost
- šecerna bolest
- konjuktivitis

Gostima su na raspolaganju zatvoren bazen i sportski tereni. Okolina banje je pogodna za lov, a na reci Jablanica postoje uslovi za sportski ribolov. U neposrednoj blizini Sijarinske Banje nalaze se ostaci Caricinog grada, odnosno carskog grada Justiniana Prima iz ranovizantijskog perioda.

>> VRH STRANE

Kuršumlijska Banja

Kuršumlijska Banja se nalazi na jugoistocnim obroncima Kopaonika. Nadmorska visina je od 432-448 m. Od Kuršumlije je udaljena 11 km, od Beograda 301 km, a od Niša 81 km. Do banje se stiže magistralnim pravcem Beograd-Niš-Priština.

Kuršumlijska Banja ima više vrsta lekovitih voda: sumporovite, ugljeno-kisele, alkalne i gvoždevite, temperature od 14-67°C. U lecenju se najviše koriste natrijum-hidrokarbonantne, fluoridne i sulfidne hiperterme, temperature 67°C. Pored termalnih voda, Kuršumlijska Banja je poznata i po lekovitom blatu (peloidu). Sa umerenom klimom, prirodnim ambijentom koji cine šume, atraktivne doline potoka sa cistom vodom, cist vazduh (u blizini nema industrije), Kuršumlijska Banja se svrstava i u klimatska lecilišta.

Lecenje se sprovodi u Zavodu za prevenciju invalidnosti i rehabilitaciju "Žubor". Terapije obuhvataju hidroterapije, terapije blatom, elektroterapije i kinezi terapije.

U Kuršumlijskoj Banji se lece:
- bolesti lokomotornog sistema (stanja posle reumatske groznice, hronicni inflamotorni reumatizam, degenerativni reumatizam, ekstra-artikularni reumatizam, stanja posle preloma kostiju i hirurške intervencije na koštano-zglobnom sistemu)
- ginekološka oboljenja (hronicni zapaljenski procesi na adneksama, postoperativna stanja pracena zapaljivim promenama, produženo lecenje genitalne TBC, primarni i sekundarni sterilitet, postoperativna stanja zbog steriliteta)
- neurološke bolesti (neuralgije, polineuriti)
- bolesti metabolizma (uricna dijateza)

Gosti imaju mogucnost obilaska Kuršumlije, prve prestonice Stevana Nemanje, rodonacelnika dinastije Nemanjica, koji je upravo ovde podigao svoja prva dva manastira - manastir Sv. Nikole i manastir Sv. Bogorodice.

Takode, postoji mogucnost organizovanja izleta do Đavolje Varoši, jedinstvenog geološkog i geomorfološkog fenomena, koji se nalazi na padinama Radan planine.